CMENTARZ CHOLERYCZNY W ROZBORZU OKRĄGŁYM – PODSUMOWANIE PRAC

W dniu 25 października 2025 roku, wzięliśmy udział w pracach przy cmentarzu cholerycznym na Białych Drogach w Rozborzu Okrągłym, których celem było godne upamiętnienie kilkudziesięciu ofiar epidemii cholery – mieszkańców trzech miejscowości: Rozborza Okrągłego, Rozborza Długiego i Rzeplina, zmarłych w latach 1831–1916.

Prace obejmowały m.in. montaż krzyża, ustawienie tablicy informacyjnej oraz wybrukowanie podstawy pod krzyżem i tablicą. Dzisiejsze działania były kontynuacją prac prowadzonych w ostatnich tygodniach – inwentaryzacyjno-porządkowych, mających na celu określenie położenia i granic cmentarza, jego stanu zachowania, a także szeroką kwerendę archiwalną, która pozwoliła ustalić tożsamość osób pochowanych w tym miejscu.

Zwieńczeniem naszego projektu będzie poświęcenie krzyża na cmentarzu cholerycznym, które odbędzie się 2 listopada 2025 roku (Dzień Zaduszny), po sumie.

Z kościoła w Rozborzu Okrągłym udamy się następnie na cmentarz samochodami.

Serdecznie zapraszamy wszystkich mieszkańców do udziału w tej uroczystości i wspólnej modlitwy za zmarłych.

W tym miejscu chcielibyśmy złożyć serdeczne podziękowania wszystkim osobom, które wsparły nasze działania – a w szczególności inicjatorowi projektu, Markowi Kamyckiemu, który jako pierwszy podniósł temat upamiętnienia ofiar epidemii cholery i przez ostatnie lata z ogromną determinacją dążył do jego realizacji, mobilizując wokół siebie ludzi dobrej woli.

Dziękujemy również druhom Ochotniczej Straży Pożarnej w Rozborzu Okrągłym – Dariuszowi Galasowi, Markowi Kubasowi, Sylwestrowi Piórkowskiemu i Arturowi Mazurowi, którzy razem z Markiem Kamyckim włożyli mnóstwo pracy i własnych środków w powstanie tego miejsca – od zakupu materiałów, przez wykonanie krzyża, aż po montaż wszystkich elementów i wybrukowanie otoczenia.

Dziękujemy za Wasze zaangażowanie, czas i serce, dzięki którym nasze wspólne plany mogły się zmaterializować.

———————————–

Cmentarz choleryczny w Rozborzu Okrągłym powstał najprawdopodobniej w tym samym czasie co inne tego typu miejsca w dawnej parafii rzymskokatolickiej w Pruchniku – na początku pierwszej epidemii cholery azjatyckiej, która dotarła do Galicji w 1831 roku.

Pierwsze ofiary tej choroby z Rozborza Okrągłego, Rozborza Długiego i Rzeplina, zmarłe w lipcu i sierpniu 1831 roku, pochowano na wspólnym, specjalnie wyznaczonym cmentarzu – zgodnie z wytycznymi władz galicyjskich, nakazującymi chować zmarłych na cholerę w miejscach odosobnionych, z dala od siedzib ludzkich.

Cmentarz założono na niewielkim wzniesieniu w zachodniej części Rozborza Okrągłego, niedaleko granic z Rzeplinem i Rozborzem Długim. Miejsce to położone jest niemal równo względem trzech miejscowości – dojazd do niego nie wymagał przejazdu przez często uczęszczane drogi.

Cholera atakowała głównie w porze letniej i jesiennej, po latach głodu i nieurodzaju, gdy ludność była najbardziej wyczerpana. Epidemie tej choroby nawiedzały okolice pięciokrotnie. Najgwałtowniejsza fala z 1831 roku pochłonęła co najmniej 34 osoby z Rozborza Okrągłego, 15 z Rozborza Długiego i 7 z Rzeplina.

W 1849 roku w Rozborzach odnotowano siedem zgonów, natomiast w Rzeplinie nie zmarła żadna osoba na cholerę.

Kolejna epidemia z 1855 roku dotknęła szczególnie Rozbórz Długi i Rzeplin, zbierając tam po kilka ofiar. Ostatnia fala, w czasie Wielkiej Wojny (1915–1916), pochłonęła trzy osoby.

Łącznie w latach 1831–1916 epidemia cholery zabrała co najmniej 56 mieszkańców tych miejscowości.

Od dziś teren cmentarza w Rozborzu Okrągłym ponownie staje się miejscem pamięci o ludziach, którzy stracili życie w wyniku tej tragicznej epidemii.

———————————–

Tablicę informacyjną sfinansowano ze środków

@narodowyinstytutwolnosci w ramach Inicjatywy #PamięćPogranicza” @Minister do spraw Społeczeństwa Obywatelskiego Operatorem Inicjatywy jest @Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej

Zadanie „Ratowanie i dokumentowanie cmentarzy epidemicznych na terenie dawnej parafii Pruchnik”

sfinansowane jest ze środków Narodowy Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa

Obywatelskiego w ramach Inicjatywy Pamięć Pogranicza 2025. Operatorem Inicjatywy jest Fundacja

Rozwoju Demokracji Lokalnej im. Jerzego Regulskiego